Dr.Mahmut Rişvanoğlu
- Yayınlanma: Çarşamba, 31 Aralık 2014 22:38
- Kategori: Dr.Mahmut Rişvanoğlu
- Gösterim: 4170
“EĞLENCE DİNİ (!)”
Bugün Amerika ve Avrupa Japonya’da dahil, -dünyada sadece otomobilleri, televizyonları ve aletleriyle değil, film, Tv programı, video, plak, kaset ve CD gibi ticari kültür haline getirilmiş ürünleriyle de at oynatmaktadırlar.
1989’da ABD, eğlence kültür paketlerinden yaklaşık 8 milyar dolar ticaret fazlası sağlamıştır. Bu miktar, küresel hale gelen eğlence sektörünün, o yıl, gıda ve uzay-havacılık sektörlerinin ardından üçüncü duruma getirmiştir. Amerikan tarzı hayatın değerleri haline gelen Mc Donald hamburgerlerini (Japonya’da Teriyoki burger), Kola, Levis ve Malboro ile sinema, Tv. spor sanayileri¬nin bir dizi ticari ürünü olarak ele aldığımızda, ortaya tek bir sonuç çıkıyor: Amerikan rüyası! Ülkenin bir numaralı dış satımı haline gelmiştir.
1990’larda Amerikan madenî eşya dış satışı kısmen canlanmakla birlikte, bir zamanlar dayanıklı mallar olarak anılan ve Amerikan ekonomisini asıl yükselten ürünler olan beyaz eşya ve elektronik aygıtlar, artık başka yerlerde üretiliyor. Dünya ticaret kültür sanayisinin ürünleri görünüş, doku ve ses bakımından tıpkı Amerikan mallarına benziyor. Ancak, düşler geçicidir. Dolayısıyla, onları temsil edip cisimlendiren ürünler de genellikle pek uzun ömürlü olmuyor. Levisler otomobillerden daha çok satıyor, nerdeyse yok edilemez olduğu söylenen kompakt diskin hemen ardından gelen yeni hit çalınırken rafa kaldırılıyor. Bu sırada buzdolabı hâlâ işlemektedir.
Küresel şirketlerin ticari eğlence sektörlerinde gözlenen göz kamaştırıcı gelişmeyi ve büyümeyi açıklayan bir takım şeyler vardır. Teknolojinin rolü açıkça önem taşımaktadır. Misal olarak müzik sanayinden örnek verecek olursak, 1970’lerde vinil plak satışları durgunlaşırken, taşınabilir teyplerin kumsallara, şehir sokaklarına ve taşralı yeni yetmelerin yatak odasına girmesi ve her yaştan insanın bir walkman edinmesiyle, yeni gelişen kaset piyasası patlama yaptı. Ardından, piyasaya çıkan kompakt disk, cızırtısız müzik dinleme meraklılarının vazgeçemeyeceği bir tercih oluşturdu. Daha sonra müzik-video (klipli müzik)gibi meraklıları şarkıları dinlerken fantastik görüntüleri de seyredebiliyorlardı.
Görüntülü kayıtlarda da aynı olay yaşandı. Dünyanın her tarafında kablolu Tv ve fibero optik teknolojilerinin kullanılmasının yanı sıra resimlerin, konuşmaların ve müziğin uydu aracılığıyla dünyanın her tarafına anında iletilmesi, filmler, videolar ve Tv programları için dünya çapında bir küresel pazar oluşmasını hızlandırdı. Video göstericisi sayesinde evler, otobüsler, uçaklar, barlar, bekleme odaları ve huzur evleri küresel çapta bir sinemalar zincirine dönüştü. Zamanında büyük isim yapmış felsefe, sanat, edebiyat, fikir ve düşünce üstatları, büyük şairler bugün çoğu hatırlanmaz iken, video-teypler ve filmler sayesinde ölmüş rock yıldızlarıyla sinema sanatçıları devamlı yaşıyorlar.
Küreselleşen ekonomik coğrafyanın eğlence sektöründe görülen bu büyük gelişmenin bir diğer açıklaması da, ölçek ekonomisiyle ilgilidir. Şirketler Mc Kinsey’in deyimiyle, oynanan tek oyun olan acımasız pazar payları mücadelesinde, dikey ve yatay olarak gittikçe daha fazla birleşmeye yöneltmektedir (Kari Heinıich Bussmann, High Moon (tam öğle vakti!), Manager Magazin (Bertelsmann çevirisi) 16 Haziran 1989, s.4).
Potansiyel İzleyiciler ve seyredenler arttıkça tanıtım masrafları ve ticari kültür ürünlerinin ömürlerinin uzatma çabaları da artmaktadır. Küresel pazarın gittikçe artan bağımlılığı filmlerin muhtevasını da (içeriğini de) etkilemiştir. Özellikle de evrensel bir dil haline getirilen şiddetin kullanımı gittikçe artmaktadır.
Bu endüstri kazancın üçüncü bir açıklaması da boş zamanlara yönelik keyifli programlardır. Kuşkusuz milyonlarca çalışan insanlar ve özellikle aşırı çalıştırılanlar birer eğlence tüketicisidir. Uzun günlerin sonunda ellerinde ıvır-zıvır yiyecekler ve batı’da olduğu gibi birası ile, televizyonun karşısındaki koltuğa çökerek, sözde yorgunluklarını gidermeye çalışırlar.
Dünyadaki nüfus değişiklikleri de eğlence piyasasının gelişmesinde önemli payı olmaktadır. Dünya nüfusunun, cari açıdan ilgi çeken bölümü aynı anda hem genişliyor (gelişmekte ve az gelişmiş ülkelerde) hem de yaşlanıyor (ileri endüstrileşmiş ülkelerde). ABD ve diğer ileri sanayi ülkelerde doğum oranları sıfıra yakın yada negatif 2001 yılında her sekiz ABD’liden birinin 65 veya daha üstü yaşta olması bekleniyor (U.S.Bureau of, the Censusjl Mart 1993). Batı’da demografik olarak nüfusun önemli bir kısmını oluşturan yaşlı emekliler; hayat boyu o kadar çalışmışlardır ki, bu uzun -yorucu çalışmanın sonucu hala ettiği boş zamanları değerlendirmenin yollarım ararken, eğlence ve boş zaman endüstri, çeşit çeşit vakit geçirici ürünler imal edip eğlence piyasasına sunuyorlar.
Bunun yanında gelişmekte olan ülkelerdeki yüksek doğum oranları ve son yirmi yılda toplum sağlığındaki ilerlemeler sonucu büyük ölçüde azalan bebek ölümleri sayesinde nüfusları gençleşen toplumların çocukları (küresel ergenlik öncesi) ve gençler (küresel ergenler), küresel eğlence devlerinin belli başlı hedefleri arasındadır. Video kaset alanların dörtte biri (ABD’de) 10-19 yaşında olanlar, yaklaşık % 78’i, 35 yaşın altındadır (Recording Industrcy Arjsociation of America, 1991 Consumer. Profile).
Amerikan ve Avrupa kaynaklı küresel eğlence sektörü ürünlerini bizim gibi, değişik kültüre sahip ülkelere paketler biçiminde sunulurken bir nevi hayal mühendisleri olarak görev yapmakta ve zaman içinde ötekileri Avrupalılaştırmak yani kültürlerini, hakim kılmak için kullanılıyor. Yalnızca mizansenlerini ve mallarını değil, bunlar aracılığıyla sözde evrensel sevgi ve serüven te¬malarıyla süslenmiş batı rüyası satıyorlar. Toplumların en dinamik kesimi olan ve nefsi arzulan daha kuvvetli olan gençlerin beyinleri eğlence yoluyla yıkanıyor, kültürsüzleştirme yolu ile bir gurup, diğer bir kültürle ilişki kurulmakta ve neticede kendi kültürünü değiştirmekte, hatta bütünüyle kaybetmektedir. Hiçbir insan için, bir Avrupalıya, Amerikalıya benzemekten daha güzel, bir şey olmayacağı fikri ve Hristiyan - Batı kültürü ötekilere benimsetilmeye çalışılıyor. Batı kültürünün resmen yozlaşmış, çarpık ve saçma görüldüğü yerlerde bile, hiçbir uygarlığın Avrupa ve Amerikan uygarlığından üstün olmadığı ana fikri işlenerek, diğer ülkelerin medeniyetlerinin ve kültürlerinin ve de insanlarının daima aşağılık olduklarım ve hiçbir zaman da düzelmeyeceğine inandırılmaya çalışılmaktadır. Vahşi Batı’nın küresel medyası, eğlence ve boş zaman endüstrisi, sinema filmleri, televizyon dizileri, reklamları, video küpleri, bilgisayar oyunları, romanları ve bütün bu kültür ürünlerinin bombardımanı neticesinde kazanılan düşünce, davranış ve tabii ki -tüketim alışkanlıkları neticesinde, kendi değerler dünyasından koparak, ötekilerin - rüyasını görmeye başlıyor.
Bunun sosyo-kültürel anlamı, kişilerin, toplumların ve milletlerin düşünce kalıplarını değer yargılarını, inançlarını değiştirmek, ona -tabi ki Yahudi karışımı Hristiyanlığın yeni değer yargılarını, ideolojisini ve buna bağlı olarak davranışları öğretmek ve adeta yeni bir İnsan veya toplum inşâ etmek için gereken bütün zihnî altyapıyı hazırlamak, bir medeniyet dairesinden çıkartılıp, bir başka medeniyetin kültür kalıplarına yerleştirmektir. Bütün bunlar küresel medya (onlar tarafından beslenen aynı nitelikteki yerel-ülkeler bazındaki-medya) ile gerçekleşiyor. Bizim gibi ülkelerin ve milletlerin kendi, değerlerinin şekillendirdiği rüyalarını görme hakkı kalmadı. Kendi mitolojileri ve destanlarından kopmaktadırlar. Nitekim yeni kuşaklar kendilerine ait mitolojiler, destanlar ve değerler ile değil, Yahudi ve Hıristiyan dünyasının hurafelerle dolu mitolojisinden beslenerek problem algılamayı öğreniyorlar.
Bütün dünyaya, akıl dışı saçmalıklar ve hurafelerle dolu mitolojilerinden ilham âlân, hayal ürünleri satıyor. Karşılığında büyük paralar kazanırlarken, milletler ise öz değerlerinden anlam cinsinden büyük kayıplar veriyor. Kendi dini gelenekleri olan Noel yortusu, sevgililer günü, cadılar bayramı ve Şükran günü kutlamaları eğlence adı altında bizim gibi ülkelere benimsetilmesinde bu küresel medyanın ve eğlence sektörünün büyük rolü vardır.
Hak güçlünündür! gibi bir adalet anlayışına sahip, sevginin, merhametin ve sevginin dışlandığı, yoksulları, zayıf ve güçsüzleri ezen hayat hakkı tanımayan, sömüren ve canı sıkıldıkça toplu katliam yapan, her sene doğan çocukların % 50’sinin gayr-i meşru olarak dünyaya geldiği, aile, aile ocağı ve çocuklu aile kültürünün gittikçe yıkıldığı ve bozulduğu, fuhuş ve zinanın başını alıp gittiği ana caddelerinde sapıkların sürüler, halinde gösteri yürüyüşleri düzenlediği ve İtibar gördüğü, erkek ile erkeğin, kadın ile kadının sokaklarda dudak dudağa öpüştüğü, hırsızların, arsızların, çulsuzların, eroinmanların gece gündüz kol kola gezdiği, ateistlerin, dinsizlerin, donsuzların uyuz kedilerin bile kıskandırdığı, başka bir ifadeyle, Allah’ın lanetine uğrayarak toprak altına göçen, Hz. Lut’un (a. s) kavmi olan Sodom ve Gotnore’den farklı olmayan Batı, İslam medeniyeti’ni aşağılayıp, kendilerinin Yahudi Hıristiyan medeniyetini göklere çıkaran Yahudi asıllı ABD vatandaşı Samuel P. Huntington’un medeniyeti bu!
Maddi bakımından büyük bir zenginliğe sahip ama manevi bakımından içi boşalmış bu Batı kültürü yine de insanları büyülemektedir. Çünkü, güç, zenginlik, lüks, İmkân ve ferdî özgürlük duygularını kendinde simgeleştirip, müziğinde, videosunda ve filmlerinde yansıtmaktadır. Soğuk savaşın sona ermesinden bu yana ABD’de artan şiddet, evsiz-barksızlık ve hayat standartlarının düşmesi gibi sosyo-ekonomik ve toplumsal sorunlar herkes tarafından bilinmesine karşın fanteziler ile bezenmiş Hollywood filmleri furyasıyla, şarkı ve tv programlarıyla dünyaya yansıtılan Amerikan rüyası, milyonlarca insanı Amerikan kıyalarına çekmeyi sürdürmektedir. Daha fazlası ise bu yolculuğu, Amerikan video ve film yada müzik aygıtlarının önünde yapmaktadır.
Ana-babaya, otoriteye, geleneksel değerlere, tek düze hayata, dini inanç ve milli değerlere isyan etmek, karşı gelmek küresel eğlence sektörü holdinglerinin piyasaya sürdükleri pop müziğinin, video ve filmlerinin vazgeçilmez konulandır. Küresel bir şirketin ürünlerinin satışını artırmak için sinerjik bir araç olarak kullanılan bir pop şarkıcı ve şarkısı, varoşların yoksulluğu içinde endişeli tavırlar gösteren bir genci lüks ve heyecan dolu bir düş dünyasına taşıyıverir. İnsanlar masalları severler ve dünyada insanları hayâl alemine yani sanal dünyaya sevk edecek en iyi masallar ABD ve Avrupa’da üretilir ötekilere gönderilir. Gerçek hayattan uzaklaştırılmış sanal dünyanın büyülü havasına kapılmış olan bir genç veya bir çocuk kendini prens olarak düşler, her yetişkin gizliden gizliye rambo olup düşmanını öldürme düşünü kurar!
Ekonomist yazarlardan John Mickletwait, din afyondur diyen K. Marks’a nazire olarak eğlence, kitlelerin afyonu haline geldi der. İnsanlığın ve hayatın gerçeklerinde en önemli yeri olan dinî inançlar ve milli duygular gittikçe eğlence afyonu etkisiyle fertlerin ve toplumların hayatından atılmaya çalışılmaktadır. Manevi boşluk İçinde olan Batı’da, tahrif edilmiş Hristiyanlıkla ile eğlence arasında çok ilginç karmaşık bir ilişki olmuştur. 1960’larda Beatles gurubu, Hz. İsa’dan (a.s) daha tanınmış olduğunu söyleyerek, kitleleri dehşete düşürmüş ise de aynı zamanda ününe ün katmıştır. Bir ara 1980’lerde ABD’de taraftar, toplayan dinî hareketler bunu, büyük ölçüde ayinlerine popüler kültür konularını ve tekniklerini katarak gerçekleştirdiler. 1980’lerde Eğlence dini’nin kazandığı başarı ve Madonna’nın rock stilinin simgesi olan garip biçimde ama gençlerin ilgisini çeken din ve erotizm karışımı, küresel şirketlerin önemli kazanç kaynağı olan eğlence sektörünün, popüler dinin yerine onu değiştirmeğe çalıştığı izlenimini vermektedir. Buna karşılık dünyanın her tarafında, ulvi ve yüce değerleri kazanç ve kâr aracı haline getiren bu güçlere karşı millî ve dinî tepkiler yükselmektedir.
Dünyada her milletin tarihi süreç içinde gelişip, milletin hayatında yerini bulan, fonksiyonların icrâ eden bir kültürü vardır. Medeniyetlerin esas kaynağı dil kültürüdür. Tarihi mecra itibariyle kültür medeniyetten öncedir. Her milletin kültürü, kendini diğerlerinden ayırt edici bir yapıya sahiptir. Dini inançlar, milli değerler ve kültürel antropolojik değerler bakımından. Dış tezahürleri ve sembolleri bakımından bazen birçok kültür arasında benzerlik olmasına rağmen, asıl belirleyici fark kültürün özündeki (beynindeki), şifreleri ve kotlarıdır. Bu çekirdek unsurlar o millete ve topluma bağımsız bir sosyal birim bilinci veren kimlik unsurlarıdır. Başka bir ifadeyle milletlerin ve toplumların kendisini diğer toplumlardan ayırt etmesini, yâni kendi farklılığını, kendisini belirleyen, toplumsal benlik bilincinin sürekliliğini sağlayan temel unsurlardır. Bu farklılık ve süreklilik fonksiyonları açısından, Çekirdek unsurlarının tahribi, toplumsal benlik bilincini sağlayan sürekliliğin kopmasına ve millî şuur bilincinin tahribine sebep olur. Kültür değişmelerinde (şimdi olduğu gibi), bu unsurlar şayet zorlanmaya mâruz kalacak olursa burun neticesi, milli-toplumsal bilinçte şiddetli ve tahripkâr bir yaralanma olur. Bu durum, kitlelerin ruhunda derin çöküntülere ve hatta kimliğin de çökmesine sebebiyet verir.
Bu açıdan bakılınca, gelişmeler dünyasında ülkeler ve milletler, kendi varlığım ve kimliğini temelini oluşturan kültürel değerlerini koruması ve nesillere aktarması hususu temel önemdedir. Bu sebeple de, kitleleri kültürsüzleştirme yönünde yeni dünya düzeni, projesine göre küresel güçlerin dairesel kozmopolit darbelerine karşı ciddi biçimde endişe duyulması ve tedbir alınması yerinde bir harekettir. Çünkü bu milletlerin var olma-yok olma savaşıdır. Nitekim bu konu, Avrupa Ekonomik Birliği Başkam iken, Avrupa Birliği Hristiyan bir kulüptür, Türkiye buraya giremez! diyen Fransız devlet adamı Jacques Delors tarafından da bir biçimde dile getirilmiştir:
- Amerikalı dostlarıma bir soru sormak isterim: bizim var olma hakkımız var mıdır? Geleneklerimizi, mirasımızı, dillerimizi korumaya hakkımız var mıdır? ...Özgürlük savunması içine, her ülkenin görüntülü ve sesli iletişim araçlarım kendi kimliğini ko¬rumak için kullanması dahil midir? (Philip E. Schlesinger, Europes Contraâictory Communicative Bpace, Europe Through a Glass Darkly, Daedolus’un özel sayısı, İlkbahar 1994, s. 21).
Jacques Delors, Amerikalı dostlarına yönelttiği bu soruda diplomatik bir ağızla yumuşak bir sitemde bulunmuştur. Onun kullandığı, var mıdır? ve dahil midir? sorularının yerine hakkımız yok mu buna? ve kimliğimizi korumak için kullanması dahil değil midir? şeklinde okursak, sorulan sualin özü daha iyi anlaşılır kanaatindeyim.
Tabi ki Jacques Delors’ın kimliğini ve dillerini ve geleneklerini koruma hakları vardır. Ama ne yüzsüzlük, milli kimliklerinden ve kültürleri üzerinde bu kadar hassas olan, asla taviz vermeyen iki yüzlü Batının temsilcileri bize gelince, Türkiye Türk kimliğini, kültürünü ve dini amaçlarını bu haliyle korumaya ve muhafaza etmeye hakkı yoktur, bize uyum sağlayabilmeniz ve içimize girmeniz için bizim kültürel değerlerinize ve değer yargılarımıza göre reform yapmalısınız! diyorlar. Buna karşılık tabi biz, Batıklara, Delors’un Amerikalılara sorduğu, bizim hamiliğimizi ve değerlerimizi koruma ve var olma hakkımızı savunma hakkımız olmayacak mı? diye soramıyoruz. Başkalarının karşısında devamlı olarak başlarım eğik tutanlar, eğilenler, başlarını artık dik tutamayacak hale geldikleri için böyle bir soruyu soramazlar! sadece emrin olur! derler.
Ekonomik faaliyetler kültürel faaliyetlerden etkilendiği gibi, kültürel gelişim de ticarî faaliyetleri etkiler. İkisi arasında sınırı çizmek kolay değildir. Avrupa’da -ve bizde gösterilen filmlerin % 80’i Amerikan yapımı filmlerdir, Buna karşılık ABD’de gösterilen filmlerin sadece % 1’i Avrupa filmidir. (You’re Not in Konsas Anymore, The Economist, 4 Şubat 1995, s. 57) Bu kuşkusuz bir kültür İstilasıdır. Çünkü filmler genellikle kültürle ilgilidir. ABD’nin en büyük ihracatı uçaklar değil filmlerdir.
Sınırı nereye çekmek isterseniz isteyin ve endüstrileşmemiş gelişmekte olan ülkelerin İstekleri ne olursa olsun, herkesin içinde yaşadığı küresel elektronik medyanın yukarıda bahsettiğimiz niteliklere haiz kültürünün İthalini yasaklama veya sınırlama konusu, geri dönülmez bir noktaya doğru gitmektedir. Ama görünen başka bir gerçekte, küresel popüler kültürün, ülkelerin hem milli kültürlerini ve değerlerini hem de bunların kaynaklandığı kültürel kodları tehdit etmektedir. Bu yüzden de dünyanın pek çok ülkesinde kozmopolitizme karşı çıkan pek çok sanatçıları, edebiyatçıları, düşünceleri, kültürel muhafazakârları ve milliyetçi düşünceye sahip olanlar bu gidişin sonunda, kültürel çeşitliliğin yok olması tehlikesi ile birlikte dünya kültürünün yoksullaşacağı inancını paylaşmaktadırlar.
Bağımsızlık şuuru yırtılmamış olan her millet ve ülke, kendi sosyal anlayışlarını, kültürel değerlerini vb dini, inançlarını saptırılmasına karşı çıkar. Küresel ekonomik güçlerin ticari kültür haline getirdikleri müzik, film ve diğer eğlence türlerini uydu aracılığıyla, yaptıkları küresel yayınlarla, yoksul insanların gerçekleştiremeyecekleri düşler sunmasından dolayı sosyal gerilimlere sebebiyet vermektedir.
Küresel şirketlerin, ürünlerinin satışında daha fazla kazanç elde etmek İçin bir ticari araç haline getirilen, film, eğlence/kadının cinselliği ve popüler müzik toplumların geleneksel değerlerinde yaptığı muazzam değişiklerin bütün dünyada toplum, aile ve fertleri içine sokmuştur. Aşırı ferdiyetçiliği, narsizmi (kendine aşık olma), seksizmi, eroinmanlığı ve şiddeti teşvik ederek, dini ve milli inanç ve değerleri unutturan ve sıfırlayan bir afyon haline gelmiştir. Temel dinî ve milli değerlere, ana ve babaların korkularına seslenen politikacılarla sosyal eylemcilerin ve daha da fazlasıyla sermayenin etkisi ve hakimiyeti altında olan medyada, ülkelerdeki ahlak bunalımı konusunda büyük sorumluluk taşımaktadır.
Bugün, magazin ve paparazzi yayınlarına önem veren küresel medya görmezlikten gelse de veya toplumdan gizlese de, dünyanın pek çok bölgesinde, özellikle gençleri isyana, ilahsızlığa, çağıran, utanma ve arlanmayı umursamaz hale getirerek, frengi gibi beyinlere yerleştiren, ülkenin geleceği olan gençleri ülke sorunları ile ilgilenmesine mani olmak için siyasi yabancılaşmaya sevk eden bu küresel eğlence dinine karşı tepkiler hem büyümekte ve hem de derinleşmektedir.
Özellikle geleneksel diye nitelenen toplumlarda, eğlence, fantezi gösteriler ve zevkler, popüler müzik ve nasıl harcamalı, nasıl eklenmeli tarzında hedonizm felsefesini kitle eğlencesi olarak takdim edilmesi ile kadın-erkek ilişkileri, cinsel ahlâk ve ana babalar ile çocukların sorumlulukları gibi günlük hayatın en temel en duyarlı konulan üzerindeki sosyo-kültürel tecavüzü, derin kaygılara sevk etmektedir. İnsanlar ve meydana getirdikleri toplumların varlıklarının hayatî değerleri olan üçlüler (İnsanî, ahlakî, dinî ve millî değerler), hayatın esas amacının zevk kabul eden hedonizm! Öğretisini yayan küresel-medyanın küresel taarruzları ile yeni dünya düzenine göre yeni bir insan türü, yeni değerler, yeni değer yargıları ve yeni sosyal değerler ki, milli ve dini disip¬linlerden soyutlanmış olan değerlerdir. Bunların baskısı ile zor durumda kalmaktadır. Başka bir ifadeyle her gün kötülüklerin, haramın reklam edildiği ve itibâr görüldüğü bir dünyada iyilikler ve güzellikler kovulmuş, helali savunmak zor hale gelmiştir.
Artık ne ana-baba ne öğretmenler, ne din adamları ve ne de sosyal psikologlar bu küresel eğlence dini’nin yıkıcı darbeleri karşısında durabilecek güçleri azalmakta ve kültürel çözülmeler artmakta ve buna bağlı olarak da bunalımlar gittikçe şiddetlenmektedir. Aileler çocuklarının boş zamanlarında, nasıl ve nerde geçirdiklerini, neleri seyredip dinlediklerini kontrol edememekte, öğretmenler öğrencilerinin zamanlarına gitgide daha fazla hükmeden son derece profesyonel küresel medyayla baş edemez hale gelmiştir.
1989’de iki ay boyunca yürütülen bir Nielsen araştırmasının sonuçlarına göre, ortalama bir Amerikan evinde tv haftada 50,1 saat açık kalmaktadır (zencilerin evlerinde bu süre haftada 77,3 saate yükselmektedir). (Paul Carton, Mass Meâia Culture and the Breakdoim of Values Amongglnnes City Youth, Pütüre Choices, 1994, s. 7)
Liberal kapitalist sistemde kadınların çoğunun çalışmak zorunda bırakması, çocukların gündüzleri büyük oranda televizyonun meşgul edici ve yatıştırıcı etkisine güvenen bakıcıların yanında olduğu bir toplumda, toplumla televizyon arasındaki sevgi nefret ilişkisi coşup taşmaktadır. 10 ile 16 yaş arasındaki çocuklar ya günde iki-üç saat televizyona yapışmakta yada CD’lerin yardımıyla düşlere dalıp vakit geçirmekte süper marketlerdeki CD bölümü gençlerin en çok ilgi gösterdikleri sahadır. Kitap satan bölümlere pek itibar edilmemektedir. Küresel medyanın bütün dünyaya yaymaya çalıştığı bu popüler kültür, durmadan üreten, durmadan tüketen, üretimin olduğu gibi sınâileştiği, kültürün hemen hemen bütün ürünlerinin, maddî ve manevî birer sanayi metâı haline dönüştürüldüğü, tarihsiz, derinliksiz, estetikten ve edebi nitelikten uzak, gerçek anlamda elitsiz, zengin, güçlü, şımarık, kaba, küstah ham yığınların kültürü. Böyle bir kültürel yozlaşmanın etkisinde kalarak onları taklit eden (maymun kültürü) gençler, ne kafalarını çalıştırmakta, ne estetik duygular gelişmekte ne de hayatın gerçekleri ile yüzleşmektedirler. Büyük bir beyin çilesinin eseri olan kitaplar artık gençler tarafından itibar görmemekte ve okuma alışkanlığı gittikçe kaybolmaktadır. Bugün Türkiye’de, en kayda değer yazılı eserler, kitaplar senede 6 ile 10 bin arasında zor satılırken, ayda bir milyona yakın klipli müzik videoları ve kasetleri satılmaktadır.
Küresel medyanın sunduğu paket düşler, insanlar arasındaki sosyal ilişkileri koparıp yerlerine basmakalıp davranışları yerleştirmekte, resimlerle müzik, dış etkilere açık ve müsait olan çocukların ve gençlerin cinsiyet, ırk, aşk ve sosyal etkileşim konularında temel duygularına seslenmektedir. Bir yandan da rol modelleri sunma yoluyla fertlerin kişiliğinin oluşturulmasında menfi yönde etkili olmaktadır. Eğlence dinini pazarlayan küresel eğlence şirketlerinin genişleyen alan açısından yayınladıkları ve sattıkları ticarî kültür ürünlerinde -Özellikle film ve müzik videolarda çıplaklık ve şiddeti sınırlayan ahlakî değerlere pek itibar edilmez. Heavy metal rock şarkı sözleri ve klipleri köleliği, cinsel özgürlüğü ve saldırganlığı ve ölümü (arabesk müzikte de vardır) sürekli yüceltmekte, popüler gençlikle ilgili filmlerde de en şiddetli suçlan işleyen, ahlakî açıdan ne olduğu belirsiz tipleri örnek olarak göstermektedir. (Carton, Mass Media Culture,) Gösterilen şiddetin büyük bir bölümü örtüktür. Çoğu kadınlara yöneliktir. Her şey, olayların hiçbir sonucunun yaşanmadığa bir düşler ülkesinde geçer. Öyle bir düşler ülkesi eğlence afyonu ile-uyuşmuş gençlerin bütün benliğiyle aşık olduğu, aynîleştiği (özdeşleştiği) bir rüya âlemi kusursuz, mükemmel görünen bir rüyalar ülkesi!
Eğlence dininin sunaklarında gençler kurban edilirken, küresel medya şirketleri muazzam paralar kazanmaktadır. Adı ne olursa olsun, küresel medya kültürünün aşıladığı değersizliklerle beyinleri programlanmış ve onun bir nevi müritleri haline gelmiş kesimler (özellikle gençler), hiçbir ayırım yapmadan her türlü otoriteye, dini ve milli değerlere meydan okuyan anarşizm ideolojisine ilgi duyacaktır. Anarşizm, devletin ve milletin her türlü sosyal, siyasî, hukukî otoritenin, bütün dinî ve millî değerlerin reddedilmesi, yönetenler-yönetilenler ayırımının ortadan kaldırılarak, tek eşitlikçi bir toplum, kurulmasını savunan felsefedir. Anarşizm, olaya sosyal olarak değil, fert olarak yaklaşır yani fertçidir.
Küresel medyanın en önemli aracı olan TV’ler, öğretmen gibi çocuğun oturmasına yada hatta seyretmesini bile emretmez, işte bu sebepten dolayı tesiri daha da fazla olabilmektedir. Küresel medya kültürünü yayan küresel tv’ler, geleneksel -insani ve ahlaki değerleri ve aile otoritesini bir yandan zayıflatmaya devam ederken, öbür taraftan çocuklar ve gençler, olgun, birer tüketici ve borçlu olma konusunda, ekranlardaki gölgeler tarafından eğitil¬mektedir. Gelişmelerinin -ruhen ve zihnen biçimlendirici bir olgunluğa geçiş aşamasında bu gençler, okumaya, öğrenmeye ve eğitimlerine hiçbir ilgi duymayan, ekranın hayal dünyasında gezinip durmaktadırlar. Çocuklar ve gençlerin tv yada klipli müzik setleri karşısında geçirdiği saatler, öğrenmekten yada sevgi dolu ilişkiler kurmaktan alıkonduğu zamanlardır.
Kitlelere dünyevî bir cennet(!) vaat eden küresel ekonomik güçlerin sanal (hayal) dünyasının Mesiyanik mesajlarını alet olan, küresel elektronik ve ekonomik medya (Tv’ler, filmler, pop müziği ve reklamları ile) halen dünyanın her yerinde bebelere, çocuklara ve gençlere düşünme, hayal kurma ve dinî milli değerleri tanıma ve sevme kabiliyetlerini menfi yönden tesiri altına almaktadır. Milli ve manevî köklerinden koparılmış ve küresel düşün hayal dünyasında kendisine rol arayan nesiller, bütün sosyal değerleri toz ile buz olmuş ve birileri tarafından kolaylıkla idare edilecek şekilde millet olmaktan çıkarılıp yığınlar haline getirilmeye Çalışılan toplumların ve milletlerin maruz kaldığı küresel değişim, rüzgârının ekonomik ve kültürel Haçlı taarruzları, bütün dünyadaki ülkelerin akıl-basiret sahibi yönetimleri ile gerçek aydınlarının üzerinde ehemmiyetle duracakları bir konudur. Bu yozlaşma tarzındaki değişim, yalnız bizde olan bir durum değil, bütün dünyadaki ülkelerde de aynı sıkıntılar ve endişeler vardır. Meksika’nın Nobel Edebiyat ödülünü almış olan düşünür Octavio Pas’a, Meksika’nın şimdiki gençliği hakkında görüşünüz nedir? dendiği zaman verdiği cevap aynı endişe ve tehlikeyi çağrıştırmaktadır: Okumayı, öğrenmeyi, çalışmayı sevmeyen ve sorumluluktan kaçan fakat eğlenceyi, sınırsız tüketimi seven sorumsuz, modern çağın barbarlarıdır!
Değişen ve gelişen dünyada küresel elektronik medya ve onun eğlence dininin tesirlerini sosyolojik açıdan, bir bütün olarak ele aldığımızda, milletlere ve toplumlara yaptıkları etkileri bakımından, milletlerin geleceği konusundaki sonuçlan itibariyle hiç de iç açıcı değildir. Ama ne yazık ki, demokrasiden, insan haklarından ve aile-toplum değerlerinden bahsedip nutuk atan politik kaçılar ve sözde aydınlar, bu büyük kültürel kirlenmenin sorumluluğunu, pek üstlenmemektedirler. Aksine, bu gelişmelere, gözlerini kapamış, kulaklarını tıkamış, ülkenin ve milletin bütün dinamiklerini çökertecek olan küresel ütopyanın sanal dünyasında daireselleşmenin faziletlerini anlatmak için yalın ayak, başı açık koşuyorlar!







