Dr.Mahmut Rişvanoğlu

               BUHRANLARIN ORTAYA ÇIKARDIĞI “AYDIN” TİPLERİ

Dr. Mahmut RİŞVANOĞLU             

Bir zamanlar medeni ve askeri ve de akli bilgileri elinde tutan İslam dünyası - özellikle de Müslüman Türk dünyası - bu üstünlüğü herbiri ayrı bir konu oluşturacak kadar geniş olan ‘birçok’ sebeplerden dolayı bu gelişmişliği kaybedip, bu üstünlüğün Batı’ya geçmesinden sonra, sürekli olarak buna tepki göstermişlerdir.

Gerçekten büyük, ileri ve parlak bir medeniyet ve aydınlanma devrinden “düşkünlüğe” geçiş, öyle kolay kolay içimizde sindireceğimiz bir şey değildi. Sadece Türkler değil diğer bütün Müslüman milletler (Araplar, Fars/Persler, Hind Müslümanları) biraz geriye bakınca kendi tarihlerindeki ihtişamı, kudreti görüyorlardı.

Hafızamızda ve kalpleri bizde derin bir “özlem”le yaşattığımız bu “muhteşem mazi” ile bugün içine düştüğümüz “az gelişmişlik” arasındaki tezat, bu ülkelerde ve toplumlarında tabi ki bir tepki doğuracaktır.

Önceleri Batı’nın ‘ekonomik, teknolojik, ilmi ve askeri üstünlüğü’ görülmeye yanaşılmamıştır. Ne zamanki Batı, “orduları, şirketleri ve teknolojisiyle” gözünün önüne dikilince “şoke” olmuş ve yaşadığı toplumun içine düştüğü “içler acısı” durumunu fark etmeye başlamıştır.

Batı’nın bu üstünlüğü karşısında büyük bir teyaşa kapılarak kendi toplumunun sosyal, ekonomik, ilmi gerilemesini çözmek için çözümler aranırken, farklı düşünceler, farklı tavırları savunan aydın tipleri ortaya çıkmıştır.

Biz bu “tip”leri ülkenin ve toplumun bahsedilen meseleleri karşısındaki fikir ve anlayışları bakımından “üç grup” altında toplayabiliriz.

- Birincini; Batı’nın gelişim süresinin kaynağının ne olduğu, geçirdiği safhaları ve yaptığı etkileri hiç analiz etmeden, “onların” bütün kurum ve kurallarını, hayat biçimlerini, düşünce ve ideolojilerini, ahlaki yapıları, hayat felsefelerini, coğrafi ve tarihi şartlarını hiçbir tahlile/analize -ilmi açıdan- tabi tutmadan; Avrupa için iyi olan bizim içinde iyi olur”, “Avrupa ne yaparsa iyi yapar”, “onların kültür kalıplarını alırsak medeni insan şuursuzca, peşin ve acele hükümler Batı’ya teslim olan “kozmopolit-beynelmilelci-gayri milli “zipniyete sahip olanlar yanı Alafranga Aydınlar (!).

Tanzimatla birlikte Türk fikir ve düşünce havzasında boy gösteren bu Alafranga aydınlar; içinde yaşadığı toplumun sosyo-ekonomik ve kültürel meselelerini “tetkikçi/Analitik” bir zihniyetle araştırmayıp, sorunların temelinde yatan gerçeklere inmeyen, daha çok herşeyi olduğu gibi alıp, topluma Batı’nın her türlü değerlerinin hayat tarzı olarak zorla kabul ettirmeye çalışan, “şabloncu, taklitçi, ideoloji acentalığı yapan ve reklamlayan” tiplerdir.

Bunlar kendi içindeki buhranı ve çelişkileri topluma da yansıtan “yabancılaşma” gafletiyle bu milleti sıkıntılarından, sorunlarından kurtaracak yerine, daha da sıkıntılara sokan ve de sömürgeleştiren” tiplerdir.

Devrimcilik, ilericilik ve şimdi de modaya uyarak liberalizm adına, Batı’nın bütün sosyal, ekonomik yapılanmasını ve sosyal hayat tarzlarını acele ve peşin hükümlerle ideal” olarak kabul eden ve buna ‘teslim’ olanlardır. Bu yüzden içinde yaşadığı milletin bütün değerlerine yabancılaşmış, karşı çıkan, yabancıya büyük hayranlık besleyen, ‘akılları karıştığı kafaları bir yere değdiği zaman, altından kalkamadığı daha doğrusu beyin çilesi çekip kendi gerçeklerimize uygun fikir ve düşünce üretmekten aciz, kolaycılığa kaçan başkalarının reçeteleriyle kendilerinin sağlığa kavuşacağını zanneden ‘hazırlobcular’dır.

Bunlar, ‘nehirden geçerken at değiştiren’, ilmi anlamda aslında gelişmeci değil, ‘şabloncu’ bir zihniyete sahip, taklit takıntılarının tesirinden bir türlü kurtulamadıkları için ‘yön verici tekamülcü/gelişimci’ bir zihniyete sahip olmadıkları için kendi gerçeklerimizin izlerini taşıyacak fikir ve düşünceler üretmekten uzaktırlar.

- İkinci grubu temsil edenler;

Her türlü gelişmeye ve buna bağlı değişime şuursuzca karşı çıkanlar; “reaksiyonerlere” yani, tarihi süreç içinde toplumların gelişimi ve değişimi ile ortaya çıkan sosyal ve ekonomik meseleleri karşısında İslam dinin “ne demesi” gerektiğini düşünüp - araştırmadan, onun yerine meseleleri ve gelişimleri “red” veya “tekfir” (küfür) edenlerdir.

Reaksiyon her, ‘kafalarını kuma sokan deve kuşu’ gibi, mazide teselli bulmaya çalışan, ‘uçaklara okla, tanklara mızrak ile’ saldırmaya kalkan “mazi-perestirler”.

Geçmişteki; aydınlık çağlardaki muhteşem medeniyetin “yükseliş ve çöküş” sebeplerini tarihin sosyal laboratuvarında “sebep-neticeler” içinde tahlil etmedikleri için tarihi süreç içinde toplumların “hallerinin ve tavırlarının” değişim ile birlikte nasıl değiştiğini de fark etmeyen, bu yüzdende içinde bulunduğu ve yaşadığı toplumun geçmişteki kurum ve kurallarının körü körüne taklit etmeyi “ideal” sayan ve bu yüzdende de yine “taklitçi”, “şabloncu”durlar.

Devrimcilik, ilericilik ve çağdaşlık maskesi altında kendi gizleyen kozmopolit tipler, nasıl yabancı kültüre ve ideolojilerine teslimde şuurbuz ise, reaksiyoner tiplerde gelişmeye karşı direnirken şuursuzdur. Birincisi geçmişini, milli ve manevi değerlerini tamamen inkar ederken, “ikincisi” ise, milli ve manevi değerleri yozlaştıranlardır.

Birinciler, beynelmilelci felsefeyi savunurken, diğeri de “kabile, mezhep asabiyetini”, siyasi ümmetçiliğini ruhunu taşıyan ve bu yüzden de millet, devlet bağımsızlık, gerçeğine sırtını çevirerek, milletinin birliğini tehlikeye sokacak davranışlarda bulunmaktan çekinmezler.

- Bunların dışında “üçüncü grubu” oluşturan aydın kesimi ise “Aksiyoner” aydınlardır. Bunlar, içinde yaşadığı milletin, toplumun tarihi gelişim kanunları çerçevesinde hem istikrara hem de gelişimine ve ilerlemesine muhtaç olduğunu bilen, milli ve manevi ruh atmosferi içinde şahsiyetini muhafaza eden ‘dinamik’ ve ‘sentezci’ tiplerdir.

- Ne mazi düşmanı ve nede yenilik delisidir. O, eski, yeni demeden doğrunun, hakikatin iyinin ve güzelin yanındadır.

- Diğer iki ‘hastalıklı’ tipin aksine, şahsiyetlidir, şuurludur; geçmişteki ve çağındaki olayları ‘kritikçi’ bir zihniyetle araştırır. Bu yüzdende hem tahlilci/analizci ve hem de en önemlisi olarak terkipcidir (sentezcidir). Şanlı Peygamberimizin (s.a.v); “İlim ve hikmet mü’minin kaybolmuş malıdır, nerede bulursa onu alır.” ölçüsü içinde ilmi zihniyetle hareket eden “kökü” mazide bir “ati”dir.

Esefle belirtelimki, son birkaç asırdan beri İslam dünyası (Türk, Arap, Fars ve Hind Müslümanları) gerçek aksiyon adaklarından ziyade, yukarıda tasvirini yapmaya çalıştığımız iki “hasta ruhlu” tipin sesleri hakim olmuştur. İslam toplumları çoğunlukla bu hastalıklı (marazi) tipler tarafından yönlendirilir hale gelmiştir.

Bugün bile milli ve manevi değerleri yozlaştıran, “arabesk kültürü” ile “diskotekrock kültürü” içinde yuvarlanan, tepeden tırnağa yabancı kültür ve ideoloji hayranlığına bulaşmış “maskara-maymunlar”, “yerli misyonerler; devşirme-dönmeler” geçmişteki ve çağındaki sosyo-ekonomik değişikleri inceleyerek, eleştirel akıl süzgecinden geçirerek, topluma “gelişmeci” bir ruh vereceklerine, “yozlaştırıcı değişimi” prim verecek bir zihniyete sahip olan bu ‘marazi’ tipler, sadece kendilerinin savundukları düşünce tarzının tartışmasız doğru olduğunu beyan ederek, “tefekkürsüz, çilesiz ve hamlesiz” naralarla birbirlerini itham etmektedirler.

 

Ancak sevinerek belirtelim ki, 20. asrın ikinci yarısından beri toplumumuzda bir “yeniden doğuş ve diriliş” hareketinin temsilcileri olarak, milli ve manevi değerlerini iyi bilen ve özümleyen, içinde yaşadığı toplumun geçen zaman içinde sosyal değişim ile ortaya çıkan “sosyo-ekonomik, sosyo-kültürel” sorunlarını tek boyutlu düşüncede değil, çok boyut mu olarak gören ve ilmi zihniyetle analiz eden, bu vesileyle de toplumuna “gelişmeci ruhu” aşılamaya çalışan, dileklerini, umutlarını, özlemlerini dile getirmeye çalışan ve elinden tutulup, içine düştüğü bu karanlıktan kurtaracak kendine ait bir ışık, bir sistemin oluşmasına himmet gösterecek, hiçbir yabancı ideolojilerin yandaşı olmayan gerçek manada “milliyetçi”, “Ulusalcı”, “yurtsever”, “vatansever”, sentezci aksiyoner aydınlarımız çoğalmaktadır.

Toplumların hayatında, gelişip ilerlemesinde; kültür ve medeniyet hamlesi yapmasında baş rolü oynayan bu “aksiyoner” aydınlardır; yani düşünen ve sentez yapan, düşünce metodlarını geliştiren, eleştirel bir akla sahip, sorgulama zihniyetini taşıyan bu aydınların büyük rolü ve yeri vardır. Bunun yanında her büyük aksiyon daima karşısında reaksiyoner ve şabloncu - taklitçi, yabancı ideolojilerin “acentalığını” yapan, devşirme ruhlu kozmopolit düşünceye sahip kişiler ve zümreler bulmuştur ve bulacaktır da.

              Fakat zaman, daima bunların yenilgisine şahit olmuştur.

              Hiç şüphesiz zafer, şuurlu ve devamlı bir aksiyona bağlıdır.

              Elbette; hareket, hamle, eser ve ilmi zihniyete ve akli düşünceye sahip olan kişiler ve kadrolar, böyle olmayan hemen daima “ithamcı, inkarcı ve lanetleyici” kısır yığınları er geç teslim olacaktır.

              Sosyal olayların laboratuvarı olan “Tarih” bize göstermektedir ki; toplumların zaman içinde “yükseliş ve çöküş” sebeplerini, çevresinde olup bitenleri “sebep-neticeler” zinciri içerisinde anlayan, içinde yaşadığı cemiyetin her türlü bunalımlarını ilmi-tetkikçi/analizci bir zihniyetle, “sebep-sonuç” arasındaki münasebeti/ilişkiyi, atılan taşla ürkütülen kurbağa arasındaki maliyetin neye varacağını bilen bu aksiyoner düşünce sahipleri, patenti, kendi beyinlerinin ürünü olan yeni orijinal fikir-düşünce ve mesajlarla ortaya çıkan, düşünce metodları ve sistemler geliştiren bu hususta eserler vererek yepyeni kendi gerçeklerimizin izlerini taşıyan gelişmeci hamleler yapacak, toplumunun sosyo-ekonomik ve kültürel bütünleşmesini ve gelişmesini güçlendirecek reformlar yapacak, devlet ve millet bütünlüğü temel nokta olarak gören kişi ve kadrolardır.

              Düşünen, düşünce metodları geliştiren, fikir ve sistem yer geliştiren akıl sahibi aksiyoner kişi ve kadroların karşısında mevkilerinin ve rahatlarının bozulacağını korkusu ile telaşlanan “şabloncu, kozmopolit, yabancı kültür hayranı, mazi perest reaksiyonerler,” çığlık çığlığa yırtınırlar veya dişlerini ve tırnaklarını çıkar ayağa kalkarak, “esersiz, hamlesiz ve marazi bir öfkeyle” veya “sinsi bir kin ile ayrılık ve aşırılık” tohumlarını ekerler.

              Fakat bu çırpınışların hiçbir işe yaramayacağı bir gerçektir. Çünkü, imana, aşka, tefekküre esere ve müsbet anlamda gelişmeci ruhunu taşımayan, ilmi zihniyetten yoksun hiçbir hareket ve düşünce başarıya ulaşma şansı yoktur.

              Tarihte her milletin kendi gerçekleriyle ilgili meseleler ve değişim hususunda sorunları vardır. Medeniyet hamlesi için takip ettikleri ayrı ayrı ilke ve prensipleri vardır. İnançlar, hayat görüşleri yaşam tarzları, dünya görüşleri ve ahlaki yapıları elbette farklıdır. Bizim meselelerimizin de bize mahsus bilgilerle, şartlarla, özellikle unsurlarla ilgili yönleri vardır. Bu gelişmelerin evrensel yönleri de vardır. Fakat evrensel modasına bağlanmak ile “bize mahsus olanı” hiç dikkate almamak, eskiden beri pek çok aydınlarımızın işlediği hatalardır. Kendi milli ve manevi kaynaklarımızı özünden, esasını kavrayabilsek kendimizi ifade edecek ve anlatacak kelimeleri ve düşünce sistemlerini kendi üretimimiz olsa, bizi aydınlığa çıkaracak yeni bir kültür ve medeniyet hamlesine sevkedecek, “fikir, düşünce, felsefe, siyaset sosyolojisi ve teknolojimizi kendimiz yapabilsek ve geliştirerek, hem kendimize mahsus olan sorunları kavrarız ve orijinal çözümler üretebiliriz ve hem de evrenseli kavrayabiliriz.

Bunun aksine, yaşanmış olayları, vesikaları, malzemeleri, sebepleri ve neticeleri gözler önünde olan bir olayı “şuursuzca red eden veya kabul eden”, “analiz ve kritik” yapma karakterini yitirmiş, aksiyoner düşünceden soyutlanmış ‘hüstalıklı’ tiplerin zihniyeti öne çıkarsa, çağımızın henüz vesikaları netleşmemiş, sebepleri mutlak, neticeleri meçhul olayların karşısında apışıp kaldığı gibi, çözemediği sosyo-ekonomik ve kültürel meseleleri, değiştiremediği gerçekleri, asıllarıyla ilgisiz “etiketlerle” yani “sloganlarla” “hayali imajlarla” çarpıtmaya, böylece yanlış hükümlere ve davranış sürüklenmeye mahkumdur.

Olayları analitik ve sorgulayıcı ilmi zihniyetle incelemeyen, bir mukayese şuuruna sahip olmayan, düşünce üretmek yerine “tez-antitez” ile hafızasını dolduran, kalıplaşmış sloganlar içinde dolaşıp duran patolojik düşünceli tiplerin hakim olduğu toplum hedefe koyarak değil, ancak sürünerek ilerleyebilirler.

Türk milletinin tarihinin derinliklerinden gelen çeşitli şekil ve biçimdeki bunalımlarının ve düğümlerini ancak bu “aksiyoner” yani milli sentezci aydınlar ve kadrolar çözecektir.

- Yabancının atıyla hedefe varılmaz.

- Taşıma su ile değirmen dönmez.

Dr. Mahmut RİŞVANOĞLU

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Köşe Yazarları


ATİLLA İLHAN
Salı, 31 Mayıs 2022
...
TÜRK BAYRAMI: NEVRUZ
Salı, 29 Mart 2022
...

An itibariyle ziyaretci sayısı:

44 ziyaretçi ve 0 üye çevrimiçi