Tengri Too’ndan Isık Göle doğru yola çıkıyoruz, göl yaklaşık 500 km. Isık Göl, ıssık Göl, Istık Göl ya da Isıcak Göl. Aslında  Kırgız lehçesiyle ‘’Köl’’ demem gerekiyor. Kışın hiç donmaması nedeniyle bu ad verilmiş.Kırgızların, Kazakların, Rusların kısacası Orta Asya’nın tatil yeri. Havası güzel   olduğu için çok tercih edildiği söyleniyor.

Isık Köl’e Balıkçı Reyonundan (kasaba) giriyoruz. Balıkçı,  adına yakışır şekilde nereye baksan balık: kurutulmuş, tütsülenmiş, ipe dizilmiş,  istiflenmiş; balık, balık, balık… Kasabadan  çıkıncaya kadar, yolun iki tarafında manzara bu. Balıkçıdan sonra kalacağımız tatil köyüne geliyoruz. Ahşap evlerden yapılmış pırıl pırıl bir tatil beldesi. Bakıt’ın önceden kiraladığı evlerden birine yerleşiyoruz. Eşyalarımızı yerleştirir yerleştirmez, mayolarımızı giyip soluğu Göl’de alıyoruz;  Kutsal bir suya girer gibi giriyoruz.

Mahir,  Göl’den bir pet şişeye su dolduruyor, Türkiye’den arkadaşları istemiş. Dönünce azar azar içireceğini söylüyor bu kutsal sudan. Mahir, ben artık ‘’Hacı’’ oldum diyor. Biz ‘’hayır’’ , diyoruz. ‘’Hacı’’ olmak için Mekke’ye , Medine’ye gitmeli Kabe’yi tavaf etmeli, şeytan taşlamalı, zemzem içmelisin’’ diyoruz. ‘’Halbuki sen Türklüğün kutlu yer-sularında geziyorsun, o nedenle sana  ‘’Kutalmış  diyelim.’’ diyoruz. Mahir’in de hoşuna gidiyor:  ‘’Ben artık ‘’Kutalmış oldum’’ diyor.  Şakalaşıp, gülüşüyoruz. Isık Köl’de iki gece yatıyoruz, sonra Bişkek’e dönüyoruz.Bişkek’te bir gün dinlendikten sonra Talas’a , Manas Ordası’na gitmek için plan yapıyoruz. Manas Ordası Kırgızistan’daki son durağımız.

13.08.2013 tarihinde Talas’a doğru doğru yola çıkıyoruz. 50-60 km yol aldıktan sonra etrafı yüksek dağlarla çevrili bir vadiye giriyoruz. Vadinin tabanında Karabalta Nehri akıyor. Nehrin kıyısında uzayan yolda ilerliyoruz, yol yavaş  yavaş ama, sürekli yükseliyor. Böyle 100 km kadar  gidiyoruz. Nehir bundan sonra Abıla Nehri adını alıyor. Bir süre daha gittikten sonra yol dağın yamacında kıvrılarak yükselmeye başlıyor. Sovyetler zamanında yapılmış dar bir tüleni geçip , dağın en yüksek noktasına ulaşıyoruz. Yükseklik yaklaşık 3300 civarında . Bu rakamları küsüratı atıp yuvarlayarak veriyorum. Kırgızlar buraya Tive Aşıtı diyor. Türkiye Türkçesinde Deve Aşıtı. Buradan Talas’a doğru kıvrılarak inmeye başlıyoruz. Yolun iki tarafında Kırgızların Boz Üy’leri sıralanıpgidiyor.Kımız, kurut,süt, kıırdak satıyorlar.

Talas’ın girişinede Manas Ordası var. Orda arabadan iniyoruz. Amacımız,  aynı zamanda buraya gelişimizdeki esas amacımız Manas’ın Kümböz’ünü ziyaret etek, kurban kesip, dilek dilemek. Bakıt burada yapılacakları önceden ayarlamış, bizi adamları karşılıyor. Arabadan indiğimiz yerde hediyelik eşya satan Kırgız Boz Üyleri var. Yaşlı bir Kırgız Ana’ın Boz Üyü’ne giriyoruz, hediyelik eşyalar alıyor, yaşlı anayla fotograflar çektiriyoruz. 

Manas Ordası’na bir köprüden geçilerek giriliyor. Köprünün girişinde tolga şeklinde yapılmış, bir kapı var, Manas’ın tolgasını temsil eden. Köprünün iki tarafında yükselen 20’şer  mızrak 40 çorasını temsil ediyormuş. Köprünün girişiş te, sol tarafında Manasçı yetiştiren  bir de okul var.

Köprüyü geçince bizi bir rehber karşılıyor, Manas Ordası hakkında bizi bilgilendiriyor. Manas’ın, Kırk Çorası’nın ve destandaki diğer kişilerin heykellerinin bulunduğu meydana  geliyoruz. Ortada 15-20 metreye varan bir kaide üstünde Manas’ın uçacak gibi duran  heykeli var, Manas’ın ayakları arasında bir de ejderha kıvrılıyor. Manas’ın 40 Çorası’nın heykelleri de  Manas heykelinin etrafında daire şeklinde yerleştirilmiş. Rehber bizi  bu destan kahramanları hakkında bilgilendiriyor.

Oradan geçip Manas’ın  Kümböz’üne (anıt mezar) yöneliyoruz. Kümböz’e giden yolun solunda bir müze,sağında Manasçıların sürekli  Manas okuduğu bir Boz Üy var. Öğle yemeği yaklaştığı için Manas dinlemeyi dönüşe bırakarak Kümböz’e varıyoruz. Kümböz , 8 metre yükseklikliğinde, üzeri oya gibi.

İşlenmiş- ulu camilerin giriş kapısına benzer- bir anıt mezar. Biz kümböz’e  gelince, orada bizi bekleyen hoca Kuran okuyup , dua ediyor.Oradan hocayla  birlikte aşkana (aşhane) ‘ya  yemek yemeye gidiyoruz. Bakıt kurban kestirmiş. Yemekten sonra biraz dinleniyoruz. Sonra  Kümböz’ün hemen yanında yükselen  Karaool (karakol)  tepesine çıkıyoruz. Burası Talas ovasını tamamen gören bir gözetleme yeri, Manas’ın Çoraları burada nöbet tutarmış.

Karool tepesinden inişte müzeyi geziyoruz. Son olarak Manas okunan Boz Üy’e geliyoruz, Manas dinliyoruz, kısa bir video kaydı yapıyoruz. Manas, kendine has bir ritimde okunuyor. Bazen alçalan, son derece düşük tonda söylenen destan, bazen bir  savaş gümbürtüsünü andıran tarzda yükselip, hızlanıyor. Anlaşılan o ki; destandaki olayların  akışına uygun bir ritimde söyleniyor. Boz Üy’den çıkışta Bakıt bize manasçılarla ilgili söylenceler anlatıyor:  Manasçı trans durumunda destan söylerken başka yere taşınsa bile transtan çıkamıyor, aralıksız manas okumayı sürdürüyormuş. Üç gün, gece-gündüz manas okuyan manasçılar varmış. 7-8 yaşında, rüyasında manasın tamamını ilhamla ezberleyerek uyanan çocuk Manasçılar varmış.

Bakıt’a, Manas’ın heykelindeki  ejderha figürünün ne anlama geldiğini soruyoruz. Bize ejderhanın Manas’ın iyesi olduğunu söylüyor. Manas onu rüyasında görmüş. Ondan sonra ejderha onu koruyan iyesi olmuş. Düşmanları savaş sırasında Manas’ı  ejderha gibi görürmüş.  Bakıt, kendisinin de iyesi olduğunu söylüyor. İyesinin börü (kurt) olduğunu söylüyor. Börü’nün, senin iyen olduğunu nasıl anladın? diye soruyorum. Zor günlerinden birinde bir gece kabuslar gördüğünü , bu kabuslar içinde bir börü göründüğünü ve kabustan kurtulduğunu, kokularının dağılıp gittiğini, işlerinin düzeldiğini söylüyor. ‘’Ben buna inanıyorum’’ diyor . Bu inanış bana Oğuz Kağan’ın çadırına, bir gece gök bir ışık içinde , gök tüylü, gök yeleli bir kurdun inişini hatırlatıyor. Bunun  Göktanrı inancıyla ilgili bir motif olduğunu düşünüyorum.

O gün öğleden  sonra, günün geri kalanın Talas Nehri kıyısında bir dinlence yerinde geçiriyoruz.Akşam da Talas’ ta ‘’Baıbol Travel’’ adlı pansiyon-motel arası pırıl pırıl bir yerde kalıyoruz.  Burası eko-turizm hizmeti  de veriyormuş. Ertesi günü, eko-turizm seferini başka bahara bırakıp geldiğimiz yoldan Bişkek’e dönüyoruz.

5 Agustos akşamı başlayan Kırgızistan yolculuğumuz , 20 Agustos’ta  sona eriyor.  Yılbaşında  İstanbul’da buluşmak üzere sözleşip Bakıt, hanımı Kenjegül,  oğulları Bekzat ve Azat’la vedalaşıp İstanbul’a uçuyoruz.

 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Köşe Yazarları


ATİLLA İLHAN
Salı, 31 Mayıs 2022
...
TÜRK BAYRAMI: NEVRUZ
Salı, 29 Mart 2022
...

An itibariyle ziyaretci sayısı:

188 ziyaretçi ve 0 üye çevrimiçi