Dört nala gelip uzak Asya’dan

Akdenize bir kısrak başı gibi uzanan

Bu memleket bizim

Nazım Hikmet böyle diyor: “Bu memleket bizim.” Ama gençlik yıllarımız derin memleketimiz uzak Asya hayalleriyle dolu geçiyor. Atsız’ın romanları bu hayalleri derinleştirip besleyen ana kaynaklardan biri; ancak Demir Perde öylesine aşılmaz bir engel gibi duruyor ki “uzak Asya” destan coğrefyası gibi görünüyor.

İki kutuplu bir dünya. Bu iki kutbun çatışmaları içimde değişecek. 1990 lara geldiğimde bir sabah aniden Demir Perde’nin eriyip dağılması benim kuşağım için bir mucizenin gerçekleşmesi kadar olağanüstüydü. Bir masal zamanı uzaklığındaki uzak Asya elle tutulur yakınlığa gelmişti. Kök Tengri’nin coğrafyası bütün derinliği ve genişliğiyle önümüze açılmıştı.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti, Orta Asya Türk cumhuriyetlerinden on bin kadar öğrenciye Türkiye’de eğitim olanağı sağladı. Bu öğrencileri çeşitli illere dağıtarak Türkiye Türkçesi öğrenmelerini sağladı. Milli Eğitim  beni de Adana’ya gelen Kırgız öğrencilerin Türkiye Türkçesi öğrenimiyle görevlendirdi. Böylece uzak Asya’yla doğrudan temasım başladı. Bu öğrencilerin bir kısmıyla ilişkilerimiz bugün de devam etmektedir. Bu öğrencilerden biri olan Bakıtbek, Kırgızistan’a dönüp evlendiğinde beni “Ökel Ata” olarak seçtiğini haber verdi. Ökel Ata Kırgız kültüründe önemli bir kurumdur: İkinci bir ana-baba.

Daha sonra, 1996’dan sonra ilişkimiz koptu, birbirimizin adresini kaybettik. Bu durum 2009 yılına kadar sürdü. 2009 yılında bir vesileyle Türkiye’ye gelen Bakıtbek, Adana’ya son görev yerim olan Adana Fen Lisesine de gelerek benim adresimi ve telefonumu öğrenince ilişkimiz tekrar başladı. O Adana’ya geldiğinde ben Kazakistan’da, Kızılorda da idim. Bu nedenle yüz yüze görüşmemiz mümkün olmamıştı ancak telefon ve e-posta yoluyla görüşmeye başlamıştık. Bizi sürekli Kırgızistan’a davet ediyordu. Biz de gitmeyi çok istiyorduk. Bu fırsatı ancak 2013’te yakalayabildik. Biz Kırgızistan’a gitmeye karar verince kardeşim Mehmet, kayınım Mahir de bu geziyi çok isteyen kişiler olarak bize katıldılar.

05.08.2013 tarihinde İstanbul’dan Pegasus’la Kırgızistan!a uçuyoruz. Dört kişiyiz: Ben , eşim Aysel, kardeşim Mehmet, kayınım Mahir. Bişkek, Manas hava alanında bizi Bakıtbek ve Kenjegül karşılıyor, bizi alıp kalacağımız eve, Bakıtbek’in evlerinden bizi götürüyorlar. O gün öğleye kadar dinleniyoruz. Manas Havaalanına indiğimizde saat sabah 4.30 gibiydi. Öğleden sonra Bakıtbek, Bişkek’i gezdiriyor. Böylece şehirle tanışıyoruz. Kırgız yiyecek ve içeceklerinden yiyip içiyoruz. Bişkek bizdeki yayık yaymaya yarayan “bişek” sözcüğünün Kırgızca söylenişi.

07.08.13 Çarşamba günü Bakıt’ın annesi Şair Bibi’nin evine gidiyoruz. Şair Bibi bizi sıcak bir sevgiyle karşılıyor. Büyük konukseverlik gösteriyor. Uzun bir basanın üstü yiyecek içecekle dolu. En az yirmi kişiye yeter. Bakıt bir de koyun kestiriyor. Kırgızlarda kesilen hayvanın kanı yere akıtılmıyor; bir kaba alınıp etle beraber pişirilip yeniyor ama biz bunu istemiyoruz.

Kesilen koyunun hangi parçasının kime verileceği belli. Bana önce kelleyi getiriyorlar. Ben kellenin kulaklarından birini kesip evin en küçük oğluna veriyorum; büyüklerine iyi kulak versin diye. Aysel’e -ki kadınlara- etin kuyruk yağıyla dolu bir bölgesini veriyorlar. Diğer konuklara da önem sırasına göre hayvanın başka bölgelerinden büyük et parçaları veriliyor. Bu etleri bir defada yemek mümkün değildir. Konuklar yiyemediklerini bir poşete koyup eve götürüyorlar. Biz tabi böyle ir şey yapamıyoruz. Sofraya önce çorba -et suyu içinde et parçaları-  sonra Beşparmak kesme şeklinde hamurla pişirilmiş et daha sonra  büyük et parçaları geliyor yukarıda anlattığım şekilde.

Akşama kadar Şair Bibi’nin konuğu oluyoruz; gülüyoruz, eğleniyoruz, Kırgız ırları dinliyoruz.

Ertesi gün Narın Bölgesine gitmek üzere evlerimize çekiliyoruz.

08.08.13 Perşembe günü Narın Bölgesine doğru yola çıkıyoruz. Orda Bakıt’ın ayarladığı bir Boz Üy’de (boz ev) bir gece kalacağız. Kazaklar ve Kırgızlar keçeden yapılmış üstü kubbe şeklindeki çadıra boz üy diyorlar. Narın, Bişkek’e 500 km civarında. Narın’a doğru giderken deniz seviyesinden 3500 metreye kadar yükseliyoruz. Geçtiğimiz vadiler boyunca boz üyler sıralanıyor. Yol kenarlarında kımız, kurut, süt, boorsak satıyorlar. Ara sıra durup kurut yiyip kımız içiyoruz. Vadiler, yamaçlar halı gibi; ot ,çayır yemyeşil; her boz üyün yanında at sürüleri, koyun sürüleri, büyükbaş hayvanlar var.

Narın’ı geçip Tanrı Dağlarının eteklerindeki Atbaşı’na doğru gidiyoruz. Bakıt’ın doğum yeri Atbaşı. Bizi yolda Bakıt’ın akrabası Nurlan karşılıyor. Atbaşı’na varmadan sola doğru giden  bir yoldan geceleyeceğimiz boz üyün bulunduğu yere doğru gidiyoruz. İkindi sularında oraya varıyoruz. Oradakiler bizi sıcak bir dostlukla karşılıyorlar. Onlar bizim geleceğimizi biliyorlar ona göre hazırlık yapmışlar. Boz üyde oturup bir süre sohbet ediyoruz, sonra çevrede bir yürüyüş yapıyoruz. Burası yüksek tepeler arasında bir vadi. Burada da 300-400 metre aralıklarla sıralanmış boz üyler var. Her birinin yanında at sürüleri, koyun sürüleri. Atlar her iki saatte bir sağılıyormuş. Çiğ at sütünün çok yararlı olduğunu söylüyorlar, içmemizi istiyorlar; içiyoruz, hafif ekşimsi bir tat.

Akşama doğru hava bayağı serinliyor, neredeyse soğuk. Boz üye giriyoruz. Boz üyün ortasında yerden otuz santim kadar yükseklikteki üzeri boğursak, ekmek, kaymak, peynir, kımız, kurut, votka, meyve dolu bir masanın etrafına oturuyoruz. Dışarıda da bir koyun kesiliyor, “şaşlık” yapma hazırlığı var. Şaşlık bizdeki şiş. Koyunun kellesi yine benim önüme geliyor. Kulağını evin küçük oğluna, gözünüde ev sahibine veriyorum hep görüşelim dost kalalım anlamında.

İlerleyen saatlerde komşu boz üyün sahipleri de bize katılıyorlar. Alkolün etkisiyle öz denetim zayıfladıkça kırk yıllık dost gibi söyleşip şakalaşıyoruz. Nurlan’ın hanımı Gülzat Kırgız ırları söylüyor, biz türküler söylüyoruz. Bu neşeli orta gece yarısına kadar sürüyor. Yatma zamanı hanımlar komşu boz üyde, biz bulunduğumuz boz üyde yatıyoruz. Ertesi gün orda kalanlarla vedalaşıp Taşrabat’ı görmek üzre yola çıkıyoruz.

Kırgızistan’dan Çin’e giden ana yolda ilerliyoruz. Yol Tanrı dağlarına paralel gidiyor. Kurgızlar Tanrı Dağlarına Tengri Too diyorlar. Tengri Too’nu solumuza alıp Taşrabat’a doğru yol alıyoruz. Atbaşı yol sapağını geçiyoruz. Bakıt bize üstü düz bir tepeyi göstererek Cengiz Han’ın Çin seferi sırasında bu tepede kurban kesip Köktengri’ye zafer bağışlaması için dua ettiğini söylüyor. Bugün de Kırgızların bu tepede kurban kesip dilek dilediklerini anlatıyor. Kendisi de evlendiği günlerde karşılaştığı bir çok sıkıntıdan kurtulmak için bu tepede kurban kesip dilek dilediğini anlatıyor. Tepenin adı Çesteve. Kırgızlar btür yerlere “Iyık Yer” diyor. Manas’ın Kümbözünün (anıt mezar) bulunduğu yer de ıyık yerdir, yani kutsal yer.

Bir süre sonra ana yoldan ayrılıp toprak bir yolda Tengri Too’nun içine doğru ilerleyen bir vadiye giriyoruz. Burası tarihi ipek yoluymuş. Bu yolun sonu Tengri Too’nun sarp geçidine girme noktasındaki Taşrabat Kervansarayı’na varıyoruz. Yapı epeyce tahribata uğrasa da hâlâ ayakta duruyor. Önce çevresinde dolanıp fotoğraflar çekiyoruz. Bu sırada yanımıza kalabalık bir Kırgız ailesi yaklaşıyor. Türkiye’den geldiğimizi öğrenince büyük ilgi gösteriyorlar; hepsi teker teker halimizi hatırımızı soruyor. 45-50 yaşlarındaki aile reisi: “Türkiyedeki  tugandaşımız kanday?” diye soruyor, yani “Türkiyedeki kandaşlarımız nasıl?” ayrılırken “Tugandaşımıza selam aylığız”diyor, “soydaşlarımıza selam söyleyin” Kendimi çok iyi hissediyorum. Köktengrinin çocuklarının kainatın sonuna kadar var olacaklarına  bir kere daha inanıyorum. Kök çökmeden yer yarılmadan ilimiz, türemiz yok olmayacak. Buradaki son noktamız olan Taşrabat’ı gezdikten sonra geri dönüyoruz. Ver elini Isık Göl..

DEVAMINI OKU

 

 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Köşe Yazarları


ATİLLA İLHAN
Salı, 31 Mayıs 2022
...
TÜRK BAYRAMI: NEVRUZ
Salı, 29 Mart 2022
...

An itibariyle ziyaretci sayısı:

89 ziyaretçi ve 0 üye çevrimiçi